MARTINEZZ

Techno jako współczesny rytuał

Ciemna sala, powtarzalny puls, tłum poruszający się jak jedno ciało i ani jednego zegara. Porównanie z obrzędem nasuwa się samo — i jest prawdziwe tylko w połowie.

Ludzie porównują noce z techno do obrzędu, odkąd ta muzyka istnieje. Zwykle mówi się to niezobowiązująco, jako komplement. Warto jednak potraktować to na chwilę poważnie, bo część tej paralelii jest prawdziwa — a ta część, która nie jest, też ma znaczenie.

Co faktycznie się pokrywa

Powtarzalność bez narracji. I obrzęd, i set techno działają przez utrzymanie jednej struktury wystarczająco długo, by umysł przestał ją śledzić. Nic się tu nie rozwiąże. Nie ma fabuły do pilnowania, więc uwaga się uspokaja.

Wydzielony czas i miejsce. Idziesz w konkretne miejsce, o porze poza normalnym rozkładem dnia, a zwykłe reguły zostają na ten czas zawieszone. Antropolodzy opisują tę samą strukturę w obrzędzie: ograniczona przestrzeń, w której codzienna tożsamość się rozluźnia.

Synchronia. Kilkaset osób poruszających się w jednym pulsie to jedna z najstarszych ludzkich technologii wytwarzania poczucia wspólnoty, i badania nad zsynchronizowanym ruchem to potwierdzają — ludzie poruszający się razem w rytm zgłaszają większą bliskość i znoszą więcej dyskomfortu.

Zanik samoobserwacji. Tańczący opisują utratę poczucia czasu i siebie. Ten opis pokrywa się z tym, co psychologowie nazywają stanem przepływu: pełnym pochłonięciem czynnością na tyle wymagającą, żeby zajęła całą uwagę, ale nie na tyle, żeby przerosła.

Gdzie porównanie się sypie

Obrzęd ma przypisane znaczenie, klub nie musi. Ceremonia jest o czymś — o żniwach, o śmierci, o uzdrowieniu, o inicjacji. Noc z techno może nie być o niczym i zwykle nie jest. To nie zarzut, ale realna różnica i powód, dla którego doświadczenie bywa bardzo mocne, a we wtorek nie ma po nim śladu.

Nie ma roli, przygotowania ani nikogo, kto trzyma ramy. W większości tradycji ktoś odpowiada za to, co się dzieje: kto może wejść w ten stan, jak długo on trwa, jak się człowieka z niego wyprowadza. Na parkiecie są ochrona i akustyk.

Na sali zwykle są narkotyki. Tę część pomija się w romantycznych opisach. Sporo z tego, co w klubie przypisuje się muzyce, jest wspomagane chemicznie, a każda uczciwa rozmowa o odmiennych stanach w kulturze tanecznej musi to powiedzieć, zamiast zapisywać wszystko na konto stopy.

Co z tego biorę jako producent

Użyteczna lekcja dotyczy powściągliwości. Obrzęd nie zmienia tonacji, żeby cię zaciekawić. Ufa powtórzeniu.

Kiedy buduję kawałek techno, staram się opierać odruchowi dorzucenia zdarzenia dlatego, że aranż wydaje się pusty. Zwykle nie jest pusty — robi dokładnie to, co powinien, a potrzebuje jeszcze czterech taktów cierpliwości, a nie kolejnego dźwięku.

Artykuły na tej stronie opisują badania i własne doświadczenie. Nie są poradą medyczną i nie zastępują lekarza ani terapeuty.

Przeczytaj też

Wszystkie artykuły